Zdumiewa fakt, że w patriarchalnej genealogii Jezusa pada aż pięć imion kobiet, bowiem nie praktykowano tego w żydowskich rodowodach. Ale jeszcze bardziej zaskakuje to, że są wśród nich poganki, i to wątpliwej reputacji: Kananejka Tamar przebrana za nierządnicę uwiodła swego teścia, a Rachab była prostytutką. Batszeba z kolei zdradziła swego męża.
Jedynie Rut Moabitka i Maria, matka Jezusa, były wzorem pobożności.
Ewangelista Mateusz, włączając imiona tych kobiet do genealogii Jezusa, chciał zapewne pokazać, że przodkami Chrystusa byli też poganie, i to uwikłani w trudne egzystencjalnie oraz dwuznaczne moralnie sytuacje. To unaocznia, że Jezus jest Mesjaszem nie tylko Żydów, ale i pogan; Zbawicielem nie tylko ludzi moralnych, ale i tych doświadczających rozmaitych słabości, grzechów i walczących z nimi w swoim życiu.
Kananejka Tamar
Pierwszą kobietą wymienioną przez ewangelistę jest Tamar, córka kananejskiego kapłana, która wyszła za mąż za pierworodnego syna Judy — Era1. Po śmierci męża, zgodnie z prawem lewiratu2, poślubiła jego brata Onana, jednak ponownie owdowiała. Bezdzietna Tamar wróciła do domu swojego ojca. Juda obiecał jej, że w przyszłości wyda ją za swego najmłodszego syna Szelę, ale obietnicy nie dotrzymał3. Tamar wpadła więc na pomysł, aby podstępnie uwieść swojego teścia i w ten sposób mieć dzieci. Przebrała się za nierządnicę, z „usług” której skorzystał Juda. Tamar wymusiła na nim, jako zastaw pod obiecaną zapłatę, pierścień, sznur i laskę. Kiedy Juda wrócił z zapłatą (koźlęciem), nie mógł znaleźć prostytutki. Gdy po trzech miesiącach ogłoszono, że Tamar jest w ciąży, Juda nakazał za karę spalić synową4. Wtedy kobieta zdradziła, że jest brzemienna przez niego i na dowód pokazała pierścień, sznur i laskę. Juda zrozumiał, że Tamar okazała się sprawiedliwsza niż on sam, gdyż nie chciał wypełnić prawa i dać jej za męża swego kolejnego syna. Kobieta urodziła bliźnięta. Z linii Faresa pochodził Jesse — ojciec króla Dawida.
Historia Tamar pokazuje, jak bardzo pragnęła spełnić się jako kobieta i matka. Choć droga, którą wybrała do realizacji swych słusznych prawnie celów, nie była właściwa, to jej determinacja, upór, zdecydowanie — mimo grożącej jej śmierci — są godne podziwu. Jak uważają niektórzy teolodzy, z tego właśnie względu Tamar została potraktowana jako prefiguracja Mesjasza i wspomniana w rodowodzie w Ewangelii Mateusza5.
Rachab z Jerycha
Rachab była prostytutką w Jerychu, która ukryła wywiadowców izraelskich szpiegujących ziemię kananejską6. W rozmowie z Izraelitami potwierdziła swoją wiarę w Pana, który „jest Bogiem wysoko na niebie i nisko na ziemi”7. Zawarła ze zwiadowcami umowę, że gdy wojska izraelskie zdobędą Jerycho, ona wraz z rodziną zostanie oszczędzona — jako znak miała wywiesić z okna purpurowy sznur. Potem Rachab zamieszkała wśród Izraelitów i prawdopodobnie została żoną Salmona, któremu urodziła syna Booza — pradziadka króla Dawida.
Rachab została wspomniana w 11. rozdziale Listu do Hebrajczyków jako bohaterka wiary. Jej historia świadczy o tym, że Bóg „nie ma względu na osobę, lecz w każdym narodzie miły mu jest ten, kto się go boi i sprawiedliwie postępuje”8. Poza decyzją Rachab o udzieleniu pomocy izraelskim szpiegom może też zaskakiwać jej wiara w izraelskiego Boga oraz wiedza o Nim. Ciekawa jest również skojarzenie purpurowego sznura ze znakiem krwi umieszczonym na odrzwiach domów żydowskich w Egipcie tuż przed wyjściem Izraelitów, kiedy anioł śmierci poraził wszystkie pierworodne stworzenia9. Oba te znaki wskazują na krew Chrystusa jako uniwersalny środek zbawienia.
Rut z Moabu
Rut była synową Izraelitki Noemi, która z powodu głodu panującego w Judei opuściła z mężem i synami Betlejem i udała się do Moabu10. Gdy zmarł mąż Noemi, a następnie jej dwaj synowie, kobieta postanowiła wrócić do ojczyzny. Zaproponowała więc swoim moabskim synowym powrót do ich rodzin. Pierwsza synowa tak uczyniła, ale druga, Rut, zdecydowała się wybrać razem z Noemi do kraju jej przodków. Rut znalazła zajęcie na polu należącym do krewnego Noemi, Booza (syna Rachab). Ze względu na swój prawy charakter szybko zyskała jego szacunek. Booz, korzystając z prawa lewiratu, poślubił Moabitkę. Z ich związku narodził się Obed — dziadek króla Dawida.
Dzieje Rut pokazują, jak szczęśliwie — wbrew przeszkodom — może się ułożyć życie wspaniałomyślnej osoby. Rut zdecydowała się opuścić swoje rodzinne strony, aby żyć razem z teściową i wspierać ją w jej kraju. Tam Bóg jej pobłogosławił i uczynił babką króla Dawida. Rut była nie tylko przodkiem Mesjasza, ale wpisała się w Jego typologię dzięki swym cechom: miłości, prawości, wierności i oddaniu11.
Batszeba — żona Uriasza Chetyty
„Żona Uriasza” wymieniona w genealogii Jezusa to oczywiście Batszeba, piękna Izraelitka, którą upodobał sobie król Dawid12. Nie przeszkadzało mu to, że była żoną jednego z jego najdzielniejszych wojowników — Uriasza Chetyty. Gdy ten walczył na wojnie z Ammonitami, Dawid uwiódł Batszebę. Kiedy okazało się, że kobieta zaszła w ciążę, król sprowadził Uriasza, aby — dając mu okazję do współżycia z żoną — ukryć swój postępek. Chetyta, solidarny z żołnierzami pozostającymi na wojnie, obozował jednak u wrót pałacu królewskiego. Gdy król zorientował się, że nie zdoła go namówić do przenocowania w domu, rozkazał wysłać Uriasza na najbardziej niebezpieczny odcinek frontu, by zginął. Po jego śmierci Dawid poślubił Batszebę. Bóg przez proroka Natana uświadomił królowi podwójny grzech: cudzołóstwo i zabójstwo. Dawid okazał skruchę, jednak został ukarany: syn narodzony z nieprawego związku umarł. Drugim dzieckiem Dawida i Batszeby był Salomon, największy król w historii Izraela.
Interesujące w tej genealogii jest wzmiankowanie Uriasza Chetyty, tak jakby autor chciał upamiętnić jego waleczność, wierność i dzielność — w przeciwieństwie do słabości i moralnego zaślepienia króla Dawida. W ten sposób ewangelista podkreślił, że były mąż prababki Jezusa był wzorem cnót13. Historia Dawida i Batszeby dowodzi również, że Bóg wybacza ludziom ich grzechy, a później im obficie błogosławi. Dlatego wspomnienie w genealogii Uriasza Chetyty i jego żony, matki króla Salomona, ma charakter soteriologiczny14.
Maria — matka Jezusa
Ostatnia wymieniona kobieta to oczywiście Maria, matka Jezusa. Gdy była prawdopodobnie kilkunastoletnią dziewczyną, przybył do niej archanioł Gabriel i powiadomił, że znalazła łaskę w oczach Najwyższego i porodzi Jego syna. Maria została brzemienna pod wpływem Ducha Świętego i urodziła obiecanego Mesjasza — Jezusa. Zarówno jako matka Jezusa, jak i kobieta szczerego serca i prawego charakteru Maria jest wzorem czystości, wiary i posłuszeństwa wobec Boga. Już na początku podejrzewana przez swojego męża Józefa o cudzołóstwo była wielokrotnie narażana na ciężkie próby. Niemal zawsze obecna przy Synu najcięższe doświadczenie przeżyła po Jego ukrzyżowaniu. Po śmierci i zmartwychwstaniu Jezusa opiekunem Marii został apostoł Jan. Matka Jezusa do swej śmierci uczestniczyła w życiu gminy chrześcijańskiej.
Według średniowiecznej tradycji i katolickiej teologii Maria w czasie swojej śmierci została zabrana do nieba. Koncepcja ta została jednak odrzucona przez chrześcijaństwo protestanckie, ponieważ nie ma potwierdzenia ani w Nowym Testamencie, ani we wczesnochrześcijańskiej tradycji.
* * *
Wszystkie te kobiety miały swój udział w dziejach narodu żydowskiego. Przodkowie Mesjasza nie wywodzili się jedynie z narodu izraelskiego, zaś ich niezwykłe historie i postawy symbolizowały najważniejsze cechy zbawczego posłannictwa Chrystusa. Niezwykłe kobiety zapisane w genealogii Jezusa dały Jego mesjańskiemu pochodzeniu bardziej ludzki i uniwersalny charakter.
1 Zob. Rdz 38 BT.
2 Według prawa lewiratu, jeśli mąż zmarł bez spłodzenia potomka, obowiązkiem brata zmarłego było poślubienie wdowy, a pierworodny syn z niej spłodzony był zaliczany jako potomstwo pierwszego męża — zob. Pwt 25,5-10.
3 Być może Juda chronił swego kolejnego syna przed ożenkiem z Tamar, gdyż podejrzewał ją o przyczynienie się do śmierci obu swoich synów.
4 Za cudzołóstwo palono w Izraelu córki kapłanów, inne kobiety kamienowano.
5 Por. J.M. Smith, Why „These” Women in Jesus’ Genealogy?, www.segullah.org/spring2008/whythesewomen.php, s. 1-4.
6 Jz 2; 6.
7 Jz 2,17 BT.
8 Dz 10,34-35; zob. też 2 Krn 16,9.
9 Zob. Wj 12,7.
10 Historia Rut została opisana w Księdze Rut.
11 Por. J.M. Smith, dz. cyt., s. 5.
12 Zob. 2 Sm 11—12.
13 Por. J.M. Smith, dz. cyt., s. 5.
14 Soteriologia — nauka o zbawieniu.
|
Trzymając się Słowa 
